ชื่ออื่น : สาคูมอญ (ภาคกลาง), พุทธรักษากินหัว
(กรุงเทพฯ), พุทธสร (ภาคเหนือ), สาคูหัวข่า
(ภาคตะวันออกเฉียงใต้), บัวละวง (ลพบุรี) เป็นต้น
พุทธรักษากินได้
เป็นพุทธรักษาชนิดหนึ่งที่นิยมนำหัวหรือเหง้าใต้ดินมาทำเป็นแป้งสำหรับทำขนมหรือของหวาน
ซึ่งบางท้องถิ่นเรียกว่า สาคูหรือสาคูจีน
แต่จะเป็นคนละชนิดกับต้นสาคูที่พบในภาคใต้
พุทธรักษากินได้ เป็นพุทธรักษาที่มีเหง้าขยายใหญ่จนเรียกว่าเป็นหัวที่สมบูรณ์ได้
หัวพุทธรักษาชนิดนี้จะมีลักษณะเป็นแง่ง คล้ายแง่งข่า
มีทั้งเยื่อหุ้มสีน้ำตาลซึ่งเรียกว่า พันธุ์ไทยเขียว ให้ดอกสีสีส้ม
และเยื่อหุ้มมีสีน้ำตาล และแกมด้วยสีม่วง เรียกว่า พันธุ์ไทยม่วง ให้ดอกสีแดง ส่วนเนื้อภายในมีสีขาวที่เกิดจากการสะสมของแป้ง
และแตกต่างจากพุทธรักษากินไม่ได้ คือ ลำต้นมีความสูงมากกว่าพุทธรักษาทั่วไป
ใบมีขนาดใหญ่กว่า และจุดเด่นสำคัญ คือ โคนกาบหุ้มลำต้น และขอบใบจะมีสีม่วงแดง
ลักษณะของพุทธรักษากินหัว
ต้นจัดเป็นไม้ล้มลุก มีอายุได้หลายปี
ลำต้นบนดินมีลักษณะตั้งตรง มีความสูงได้ประมาณ 1.5-2.5 เมตร
ส่วนลำต้นที่อยู่ใต้ดินมีลักษณะเป็นเหง้าทอดแผ่ แตกแขนง ปล้องสั้นเป็นรูปทรงกระบอก
ใบพุทธรักษากินหัว ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ
ลักษณะของใบเป็นรูปขอบขนานหรือรูปวงรีแกมขอบขนาน ใบมีขนาดกว้างประมาณ 15-25
เซนติเมตร และยาวประมาณ 35-60 เซนติเมตร แผ่นใบเป็นสีเขียวเข้ม ขอบใบเป็นสีม่วงเข้ม
กาบใบมีแถบสีม่วงเข้ม
ดอกพุทธรักษากินหัว ออกดอกเป็นช่อ
โดยจะออกที่ปลายกิ่ง ดอกย่อยมีหลายดอก กลีบดอกเป็นสีส้มแดง มีเกสรเพศผู้ที่เป็นหมันมีลักษณะคล้ายกลีบดอกสีแดงสด
ผลพุทธรักษากินหัว ผลเป็นผลแห้งและแตกได้เป็นพู
3 พู ภายในมีเมล็ดสีน้ำตาล ผิวเมล็ดมัน
สรรพคุณของพุทธรักษากินหัว
ตำรายาพื้นบ้านล้านนาจะใช้เหง้าสดซึ่งมีรสขมมาก
ขนาดยาวประมาณ 0.5 เซนติเมตร กินเป็นยาแก้อาการปวดมวนในท้อง
ประโยชน์ของพุทธรักษากินหัว
พุทธรักษากินได้หรือบางที่เรียกว่า สาคู
นิยมนำหัวหรือเหง้ามาทำแป้งสำหรับทำขนมหวาน หรือทำเม็ดสาคู หรือต้มรับประทาน
โดยเฉพาะทำเป็นอาหารสำหรับเด็กหรือผู้ป่วยที่รับประทานอาหารแข็งได้ยาก
รวมถึงแปรรูปเป็นผงสำหรับเป็นส่วนผสมของอาหารสัตว์.
พุทธรักษาเป็นไม้ประดับที่มีดอกสวยงาม กลีบดอกขนาดใหญ่
ดอกมีหลายสี อาทิ สีเหลือง สีแดง หรือมีลายสีอื่นปะบนกลีบดอก
จึงเป็นที่นิยมปลูกเพื่อชมดอก
ผลพุทธรักษา
เป็นไม้มงคลที่เชื่อว่าหากปลูกหน้าบ้านหรือภายในบ้าน
ไม้นี้จะช่วยปกปักษ์คุ้มครองอันตรายให้แก่คนในบ้าน
และนำความเป็นสิริมงคลในด้านต่างๆมาให้ นอกจากนั้น
ยังนิยมใช้ผงจากเหง้าในการทำเครื่องรางของขลังด้วยเช่นกัน
ดอกพุทธรักษานำมาสกัดสารสีสำหรับใช้เป็นสีผสมอาหาร
อาทิ สีเหลือง และสีแดง
ดอกพุทธรักษา นำมาต้มย้อมผ้า
ทั้งให้เนื้อผ้าสีเหลือง เนื้อผ้าสีแดงหรือสีอื่นๆตามสีของดอก
ต้นพุทธรักษาเป็นพืชชายน้ำที่นิยมนำมาปลูกเพื่อบำบัดน้ำเสีย
โดยเฉพาะระบบบำบัดที่เรียกว่า บึงประดิษฐ์ ซึ่งจะปลูกพุทธรักษาบริเวณขอบบ่อบำบัด
ใบพุทธรักษานำมาห่อกับข้าว ลองกับข้าว
หรือทำกระทง
ลำต้นหรือกาบใบใช้ทำเชือดรัดของ
ชาวม้งจะใช้หัวที่อยู่ใต้ดินของต้นพุทธรักษากินหัว
นำมาต้มหรือนึ่งรับประทาน ส่วนชาวกะเหรี่ยงเชียงใหม่จะใช้หัวนำมาต้มรับประทาน
โดยต้มกับน้ำตาลทำเป็นของหวาน
ชาวเมี่ยนจะใช้หัวใต้ดินนำมานึ่งแล้วใช้ผสมกับแป้งทำขนม
จะช่วยทำให้แป้งไม่ติดใบตอง
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น