ดอกดินแดง มีชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ ว่า
ข้าวก่ำนกยูง หญ้าดอกขอ, ปากจะเข้ , สบแล้ง, ซอซวย, ดอนดิน
เป็นต้น
ลักษณะของดอกดินแดง
ต้นดอกดินแดง
จัดเป็นพืชจำพวกกาฝากขึ้นบนรากไม้อื่น มีอายุได้ประมาณ 1 ปี
ลำต้นมีลักษณะตั้งตรง สูงประมาณ 15-25 เซนติเมตร
โคนต้นมีกาบใบสีชมพูอ่อนประมาณ 1-2 ใบห่อหุ้มอยู่
มีก้านเดียวแทงขึ้นมาบนรากไม้อื่น ต้นไม่มีการแตกกิ่งก้านและไม่มีใบ
ปลายก้านออกดอกเป็นดอกเดี่ยว สามารถเกิดขึ้นได้เองตามธรรมชาติ
ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการใช้หัว หน่อ หรือเหง้า
โดยต้นดอกดินแดงมีเขตการกระจายพันธุ์ตั้งแต่ตอนกลางของทวีปเอเชีย
มาทางเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไปจนถึงประเทศในแถบมหาสมุทรแปซิฟิก เช่น ญี่ปุ่น
ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย ในประเทศไทยสามารถพบได้ทั่วไปโดยเฉพาะบริเวณที่ค่อนข้างชื้นในป่าเต็งรัง
พบได้มากทางภาคเหนือและทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ใบดอกดินแดง ไม่มีใบ บ้างก็ว่ามีใบเป็นเกล็ดขนาดเล็กที่โคนกอ
มองเห็นได้ยาก โดยจะออกเรียงสลับตรงข้าม มีลักษณะเป็นรูปสามเหลี่ยมยาวประมาณ 6-8
มิลลิเมตร
ดอกดินแดง ดอกเป็นดอกเดี่ยวสีม่วงแดงอ่อน
มีลักษณะเป็นถ้วยคว่ำ อ้วน โคนกลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอด โค้งงอ
ส่วนกลีบเลี้ยงดอกเป็นสีเหลืองอ่อน ยาวประมาณ 2-3
เซนติเมตร ดอกยาวประมาณ 3-5 เซนติเมตร กลีบดอกจะแตกออกเป็นแฉก 5
แฉก ดอกมีเกสรเพศผู้ 4 ก้านและมีเกสรเพศเมีย 1
ก้าน ยอดเกสรเพศเมียสีเหลือง มีลักษณะอวบน้ำและมีขนาดใหญ่
มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 3 มิลลิเมตร ส่วนก้านดอกยาวประมาณ 15-40
เซนติเมตร โดยออกดอกในช่วงเดือนกรกฎาคมถึงเดือนพฤศจิกายน
ผลดอกดินแดง
ลักษณะของผลเป็นรูปกลมไข่มีสีน้ำตาล ยาวประมาณ 1-1.5
เซนติเมตร ผลเมื่อแก่จะแตกออก ภายในผลมีเมล็ดสีน้ำตาลขนาดเล็กจำนวนมาก
โดยจะออกผลในช่วงเดือนกรกฎาคมถึงเดือนพฤศจิกายน
สรรพคุณของดอกดินแดง
ทั้งต้นและดอกใช้ทำเป็นยาชงกินแก้เบาหวาน
ทั้งต้นมีรสขม เป็นยาเย็น มีพิษเล็กน้อย
ออกฤทธิ์ต่อปอด ไต และทางเดินปัสสาวะ ใช้เป็นยาขับพิษร้อน ช่วยถอนพิษไข้
และทำให้เลือดเย็น ช่วยแก้อาการเจ็บคอ คออักเสบ ต่อมทอนซิลอักเสบ ช่วยแก้อาการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ
ทั้งต้นนำไปแช่กับน้ำมันงาใช้เป็นยาแก้โรคผิวหนัง ช่วยแก้แมลงสัตว์กัดต่อย
ทั้งต้นใช้ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้บวม ช่วยแก้อาการปวดบวม
ต้นแก้ไขกระดูกอักเสบ ด้วยการใช้ต้นสด 30
กรัม นำมาตำคั้นเอาน้ำผสมกับผงชะเอม 5
กรัม หรือนำไปต้มกับน้ำรับประทาน
ดอก ช่วยรักษาฝีบนผิวหนัง แก้ฝีภายนอก
ด้วยการนำดอกสดมาตำผสมกับน้ำมันงาเล็กน้อย แล้วนำมาใช้พอกบริเวณที่เป็นฝี
ดอกช่วยแก้พิษงู ด้วยการใช้ดอกแห้ง 40
กรัม ชะมดเชียง 0.5 กรัม และตะขาบแห้ง 7
ตัว นำมาแช่ในน้ำมันงาประมาณ 15 วัน
จึงสามารถนำมาใช้ทาบริเวณที่โดนพิษได้
ประโยชน์ของดอกดินแดง
ดอกมีรสจืดเย็น
สามารถนำมาลวกหรือนึ่งรับประทานเป็นผักจิ้มกับน้ำพริกปลาร้า น้ำพริกแดงได้
ดอกสดหรือดอกแห้งนำมาสกัดคั้นเอาแต่น้ำใช้เป็นสีผสมอาหารได้
โดยจะให้สีม่วงหรือสีน้ำเงินเข้มเกือบดำ
ใช้แต่งสีหน้าข้าวเหนียวให้เป็นสีม่วงดำที่เรียกว่า “หม่าข้าว”
ดอกนำไปคั้นกับน้ำผสมกับข้าวเหนียวแล้วนำไปนึ่งจะทำให้ข้าวเป็นสีม่วง
ที่เรียกว่า “ข้าวก่ำ“
ส่วนของดอกนำมาโขลกผสมกับแป้งและน้ำตาลใช้ทำเป็นขนมดอกดิน
ด้วยการนำดอกสดไปผึ่งแดดให้พอหมาด แล้วนำมาสับรวมกับแป้งข้าวเหนียว แป้งข้าวเจ้า
และกะทิ ขนมชนิดนี้หากใส่ดอกดินแดงเพียงอย่างเดียวจะไม่เป็นสีดำ
แต่จะเป็นน้ำตาลคล้ายกับกาแฟ หากใส่มากขึ้นจะทำให้ขนมมีรสขื่น จึงแต่งสีด้วยกาบมะพร้าวเผาไฟแล้วนำไปนึ่งให้สุก
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น