สมุนไพรหญ้าพันงูขาว มีชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ ว่า
หญ้าตีนงูขาว , ควยงูหลวง, หญ้าโคยงู
, ควยงู พันงู พันงูขาว พันงูเล็ก หญ้าท้อง, พันธุ์งู
, หญ้าพันงู หญ้าพันงูเขา เป็นต้น
แต่เดิมแล้วคนโบราณจะเรียกหญ้าชนิดว่า “หญ้าควยงู” สาเหตุที่เรียกเช่นนั้นคงเป็นเพราะลักษณะของดอกที่คล้ายกับอวัยวะสืบพันธุ์ของงูเพศผู้
แต่ต่อมาจึงเรียกชื่อใหม่ว่า “หญ้าพันธุ์งู” ส่วนจะเรียกว่าหญ้าพันงูขาว
หญ้าพันงูแดง หญ้าพันงูน้อย ก็แล้วแต่สายพันธุ์ครับ
ลักษณะของหญ้าพันงูขาว
ต้นหญ้าพันงูขาว จัดเป็นพรรณไม้ล้มลุกขนาดเล็กที่มีอายุประมาณ
1-2 ปี ลำต้นกลมตั้งตรง มีความสูงของต้นประมาณ 25-125
เซนติเมตร ลำต้นจะแตกกิ่งก้านสาขามากจากบริเวณโคนของลำต้น ลำต้นเป็นสัน
ข้อโป่งพองออก มีหนามแน่น กิ่งก้านเป็นสี่เหลี่ยม สีเขียว
มีขนนุ่มสีขาวขึ้นอยู่ทั่วไป ขยายพันธุ์วิธีการเพาะเมล็ดและวิธีการปักชำ
เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนที่ระบายน้ำได้ดี
เป็นพรรณไม้ที่มักขึ้นเป็นวัชพืชในบริเวณที่รกร้าง ที่โล่ง
และในที่ที่มีความชุ่มชื้น พบได้ทั่วไปตามป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง
และประเทศในเขตร้อนทั่วไปรวมถึงออสเตรเลีย
ใบหญ้าพันงูขาว ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ
ลักษณะของใบเป็นรูปยาวรี รูปวงรีแกมขอบขนาน รูปขอบขนานแกมไข่กลับ รูปไข่กลับ
รูปไข่รียาว หรือรูปไข่ ปลายใบแหลมหรือกลม โคนใบแหลมหรือป้านหรือเรียวสอบ
ส่วนขอบใบเรียบไม่มีหยัก แต่มีคลื่นเล็กน้อย ใบมีขนาดกว้างประมาณ 1-5
เซนติเมตร และยาวประมาณ 2-10 เซนติเมตร
แผ่นใบมีขนปกคลุมอยู่ทั้งสองด้านหรือเกือบเกลี้ยง ก้านใบยาวประมาณ 0.5-1.5
เซนติเมตร
ดอกหญ้าพันงูขาว
ออกดอกเป็นช่อตั้งตรงที่บริเวณปลายกิ่ง อาจยาวได้ถึง 50
เซนติเมตร แกนกลางของช่อเป็นเหลี่ยมเล็กน้อยและมีขนอยู่ทั่วไป ดอกออกเดี่ยว ๆ
บนแกนของช่อ ใบประดับแห้งบางและติดทน ลักษณะเป็นรูปไข่ ปลายเรียวแหลม ยาวประมาณ 2-3
มิลลิเมตร ใบประดับย่อยมี 2 อัน แนบติดกลีบรวม เรียวยาวคล้ายหนาม
ยาวประมาณ 3-4 มิลลิเมตร โคนมีเยื่อบาง ๆ ขนาดประมาณ 1.5-2
มิลลิเมตร กลีบรวมมี 4-5 อัน ขนาดเท่ากัน
ลักษณะเป็นรูปใบหอกแกมรูปไข่ ยาวประมาณ 5
มิลลิเมตร เกลี้ยง ดอกมีเกสรเพศผู้ประมาณ 2-5
อัน แผ่นคล้ายเกสรเพศผู้ที่เป็นมันมี 5
อัน ด้านหลังเป็นแผ่นเกล็ดขอบชายเป็นครุย ยาวกว่าแผ่นคล้ายเกสรเพศผู้ที่เป็นหมัน
ส่วนรังไข่เป็นรูปไข่กลับ เกลี้ยง และสั้นกว่าก้านเกสรเพศเมีย มีออวุล 1
เม็ด ส่วนก้านเกสรเพศเมียจะเป็นรูปเส้นด้าย ยาวประมาณ 2-3.5
มิลลิเมตร
ผลหญ้าพันงูขาว ผลเป็นผลแห้งและแตกได้
ผลมีขนาดเล็ก เป็นผลแบบกระเปาะ ปลายตัด เกลี้ยง เปลือกบาง ยาวได้ประมาณ 2.5-4
มิลลิเมตร ลักษณะของผลเป็นรูปกลมยาวและเป็นสีน้ำตาลอ่อน
ส่วนเมล็ดเป็นรูปทรงกระบอกเรียบ
สรรพคุณของหญ้าพันงูขาว
ทั้งต้นมีรสขม เผ็ดเล็กน้อย เป็นยาเย็นจัด
ออกฤทธิ์ต่อปอดและไต ใช้เป็นยาดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ แก้อาการร้อนใน ช่วยขับเหงื่อ
ทั้งต้นหรือลำต้นสดนำมาต้มเอาน้ำกินเป็นยาบำรุงธาตุ
บำรุงธาตุไฟ ช่วยฟอกโลหิต ช่วยลดความดันโลหิต
ใช้รักษาคางทูม
รากและลำต้นช่วยทำให้เลือดไหลเวียนดีขึ้น
ตำรับยาแก้ไข้จับสั่นหรือไข้มาลาเรีย
ให้ใช้หญ้าพันงูขาวประมาณ 30-45 กรัม
นำมาต้มกับเนื้อสันในของหมูรับประทาน ส่วนรากก็มีสรรพคุณเป็นยาแก้ไข้จับสั่นได้เช่นกัน
ใช้ทั้งต้นเป็นยาแก้ไข้หวัด ลดไข้ ตัวร้อน
แก้เจ็บคอ ให้ใช้หญ้าพันงูขาวนำมาต้มกับน้ำกินหรือใช้เข้ากับตำรายาอื่น
ใช้ทั้งต้นรักษาโรคเกี่ยวกับปอด แก้ปอดบวม
ด้วยการใช้ลำต้นนำมาต้มกับน้ำกิน
ช่วยแก้อาการท้องร่วง
ด้วยการใช้ลำต้นนำมาต้มกับน้ำกิน
ดอกใช้เป็นยาแก้และขับเสมหะ
ช่วยแก้เสมหะที่คั่งค้างในทรวงอก แก้เสมหะในท้อง
ตำรายาไทยจะใช้ทั้งต้นนำมาต้มเอาน้ำกินแก้โรคในลำคอ
ลำต้น,ทั้งต้นช่วยในการย่อยอาหาร
ใช้เป็นยาระบาย ด้วยการใช้ลำต้นนำมาต้มกับน้ำกิน
ใบมีสรรพคุณช่วยแก้โรคในลำคอ
แก้คออักเสบเป็นเม็ดยอดในคอ โรคในลำคอเป็นเม็ดเป็นตุ่ม
ผลมีสรรพคุณทำให้อาเจียน
ดอกช่วยแก้สะอึก
รากช่วยทำให้นอนหลับ
รากนำมาต้มกับน้ำกินแก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ
แน่นหน้าอก
ใช้รากรักษาหูน้ำหนวก หรือหูชั้นกลางอักเสบ
ด้วยการใช้รากสดนำมาคั้นเอาแต่น้ำแล้วนำมาใช้หยอดหู
ช่วยรักษาต่อมทอนซิลอักเสบ ด้วยการใช้รากแห้ง
รากจ้ำเครือแห้ง และพิมเสน นำมาบดให้เป็นผงละเอียดใช้เป่าคอ
ใช้ทั้งต้นเป็นยาแก้บิด
ด้วยการใช้หญ้าพันงูขาว 50-60 กรัม นำมาต้มกับน้ำชงกับน้ำผึ้งกิน ส่วนรากก็มีสรรพคุณเป็นยาแก้บิดเช่นกัน
ยาพื้นบ้านล้านนาจะใช้รากนำมาต้มกับน้ำกินเป็นยาแก้อาการปวดท้อง
เจ็บท้องน้อย หรือ ทั้งต้นมีสรรพคุณเป็นยาแก้ปวดท้อง ได้เช่นกัน
ลำต้นสดนำมาต้มเอาน้ำกินเป็นยาขับปัสสาวะ
แก้ขัดเบา และแก้นิ่ว ดอกมีสรรพคุณช่วยละลายก้อนนิ่ว
ส่วนรากนำมาต้มเอาแต่น้ำกินจะเป็นยาแก้นิ่ว
ขับปัสสาวะได้เช่นกัน
รากใช้แก้ปัสสาวะเป็นเลือด
ลำต้น,ทั้งต้นช่วยแก้โรคริดสีดวงทวาร
ทั้งต้นช่วยรักษาโรคซิฟิลิส รักษาหนองใน
ต้นมีสรรพคุณช่วยขับประจำเดือน
ช่วยแก้ประจำเดือนไม่มาตามปกติของสตรี
รากมีสรรพคุณช่วยแก้โรคไตพิการ
ช่วยรักษาโรคไทฟอยด์ หรือไข้รากสาดน้อย
ใบนำมาขยี้ใช้ทารักษาแผลสด และช่วยห้ามเลือด
ใบใช้พอกแก้อาการอักเสบ ทาแก้โรคผิวหนัง
ถูกตะขาบกัด
รากใช้ฝนกับน้ำทารักษาฝี
หรือจะใช้ทั้งต้นนำมาตำพอกรักษาฝีก็ได้เช่นกัน
ทั้งต้นมีสรรพคุณช่วยแก้พิษฝี
ข้อห้ามในการใช้สมุนไพรหญ้าพันงูขาว
สตรีมีครรภ์ห้ามรับประทานสมุนไพรชนิดนี้
ประโยชน์ของหญ้าพันงูขาว
ต้นหญ้าพันงูขาวสามารถนำมาใช้ทำปุ๋ยได้ดี
เนื่องจากมีธาตุโพแทสเซียมค่อนข้างสูง
มีความเชื่อว่าหญ้าชนิดนี้สามารถรักษางูกัดได้
และหากเราพกรากติดตัวเอาไว้ก็จะช่วยป้องกันงูกัดได้
หญ้าพันงูขาวเป็นสมุนไพรที่คนภาคเหนือของไทยนำมาใช้เป็นยาสีฟัน
โดยเอารากพันงูขาวนำมาเผาให้เป็นด่าง (เป็นเถ้าสีดำ) แล้วนำยานั้นมาสีฟัน
เชื่อว่าจะทำให้ฟันคงทน แต่หมอยาบางท่านว่าไม่ต้องเผาก็ได้
แต่ให้นำกิ่งหรือรากสีฟันได้เลย
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น