ถั่วลิสงนา
จัดเป็นวัชพืชล้มลุกในพืชตระกูลถั่วที่พบแพร่กระจายในทุกภาค โดยเฉพาะในนาข้าว
และแปลงพืชไร่ เป็นวัชพืชที่แพร่กระจายได้รวดเร็ว และระบาดรุนแรง กำจัดได้ยาก
เพราะทนต่อสภาพแห้งแล้งหรือน้ำท่วมได้ดี
ชื่อท้องถิ่น
: ถั่วลิสงนา (ภาคกลาง และถั่วไป) หญ้าปล้องหวาย
(ชลบุรี)
คัดแซก (ปราจีนบุรี) หญ้าเกล็ดหอยใหญ่
(อ่างทอง)
การแพร่กระจาย
ถั่วลิสงนา เป็นพืชล้มลุกที่พบแพร่กระจายอยู่ทั่วโลก
พบได้จั้งแต่บริเวณประเทศเขตร้อนจนถึงเขตกึ่งร้อน ได้แก่
ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น พม่า ลาว ไทย ฟิลิปปินส์ อินโดเนียเซีย
และพบในอินเดีย จีนตอนใต้ ใต้บริเวณเทือกเขาหิมาลัย ออสเตรเลีย
ประเทศในทวีปแอฟริกา ทวีปอเมริกา และสหรัฐอเมริกา
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ถั่วลิสงนา เป็นพืชล้มลุกอายุข้ามปี
และมีความผันแปรตามสิ่งแวดล้อมมาก ลำต้นในระยะแรกอาจมีลักษณะเลื้อยตามดิน จากนั้น
ลำต้นค่อยตั้งขึ้น และตั้งตรงเมื่อเจริญเต็มที่
โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีพืชอื่นแข่งขันเติบโต หรือบางพื้นที่มีลักษณะลำต้นเลื้อยคลุมดิน
ลำต้นมีลักษณะทรงกลม ขนาดเล็ก
มีขนปกคลุมในระยะแรก แต่เมื่อโตเต็มที่จะไม่มี เปลือกลำต้นบางสีน้ำตาล ขนาดลำต้น
ประมาณ 2-4 มิลลิเมตร สูงประมาณ 40-120 เซนติเมตร ด้านในลำต้นไม่เป็นรูกลวง
เนื้อลำต้นมีลักษณะเป็นเส้นใย มีความเหนียวสูง เด็ดหักได้ยาก ส่วนระบบราก
ประกอบด้วยรากแก้ว และรากแขนง สามารถหยั่งลึกได้มากกว่า 30 เซนติเมตร
ใบถั่วลิสงนา ใบเป็นใบเดี่ยว จำนวน 2 ใบ
ตรงข้ามกันเรียงตามความสูงของลำต้น แต่ละใบอาจมีรูปทรงกลมหรือรูปรีหรือรูปไข่
หรืออาจเป็นรูปหอกยาว มีก้านใบสั้น โคนใบเว้าตรงกลางเล็กน้อย ปลายใบกลมหรือแหลม
กว้างประมาณ 0.3-3 เซนติเมตร ยาวประมาณ 0.5-8.5 เซนติเมตร แผ่นใบ และขอบใบเรียบ
แผ่นใบบาง แต่เหนียวคล้ายหนัง แผ่นใบมีสีเขียวอ่อนถึงเขียวเข้ม แผ่นใบด้านบนเรียบ
ส่วนใต้ใบมีขนนุ่มปกคลุม
ถั่วลิสงนาออกดอกเป็นช่อ ดอกย่อยมีขนาดเล็ก
ออกเป็นคู่ ดอกมีหลายสีแตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ อาทิ สีแดง สีม่วงอมชมพู
สีขาวอมเหลืองหรือสีน้ำตาล มีกลีบเลี้ยงแยกเป็นแฉก
เว้าลึกประมาณครึ่งหนึ่งของตัวกลีบ และมีขนปกคลุม ส่วนกลีบดอกมีสีตามข้างต้น
แต่ละกลีบมีรูปไข่กลับ ด้านในมีเกสรตัวผู้ 2 กลุ่ม รังไข่เกือบไม่มีก้าน
มีไข่จำนวนมาก
ผลถั่วลิสงนา ออกเป็นฝัก ออกมาที่ปลายกิ่ง
ฝักมีรูปทรงกระบอกหรือค่อนข้างแบน หรืออาจพบฝักค่อนข้างกลม กว้างประมาณ 1.5-2
มิลลิเมตร ยาวประมาณ 1.3-2.8 มิลลิเมตร เปลือกฝักบาง และมีขนปกคลุม
แต่เมื่อฝักแก่ขนจะหลุดร่วงหมด และมีรอยย่นเป็นร่างแหสีดำ ฝักมีรอยคอดเป็นข้อๆ 4-9
ข้อ ตามความยาวของฝัก แต่ละข้ออวบนูนขนาดเท่ากัน มี 1 เมล็ด แต่ละเมล็ดมีรูปไต
มีร่องเว้าเป็นแอ่งลึกบริเวณด้านข้าง
ทั้งนี้ ระยะติดดอก
และติดฝักจะอยู่ในช่วงฤดูหนาว เดือนกันยายน-ธันวาคม
สรรพคุณถั่วลิสงนา
ราก ต้มดื่ม แก้อาการจุกเสียด
แน่นท้อง
ประโยชน์ถั่วลิสงนา
1.
ถั่วลิสงนาในบางประเทศใช้ปลูกเพื่อเป็นพืชอาหารสัตว์
ทั้งการตัดต้นมาเลี้ยงหรือปล่อยสัตว์ลงแปลงให้แทะเล็ม
2. ถั่วลิสงนาใช้ปลูกเป็นพืชบำรุงดิน
เพราะสามารถสร้างปมรากช่วยในการตรึงธาตุไนโตรเจนได้
3. ถั่วลิสงนาใช้ปลูกเป็นพืชคลุมดิน
เพราะลำต้นเลื้อยแผ่คลุมหน้าดินได้กว้าง เติบโต และเพิ่มจำนวนได้รวดเร็ว
ช่วยป้องกันการกัดเซาะหน้าดินได้ดี
ข้อเสียถั่วลิสงนา
ถั่วลิสงนา
ถือเป็นวัชพืชที่แพร่ระบาดรุนแรงชนิดหนึ่ง
โดยเฉพาะในนาข้าวบริเวณที่ดอนหรือไม่มีน้ำขัง รวมถึงพบระบาดในแปลงไร่ต่างๆ เนื่องจาก
เจริญเติบโตเร็ว ทนต่อสภาพความแห้งแล้งหรือน้ำท่วมได้ดี ผลิตเมล็ดได้จำนวนมาก
อีกทั้งเมล็ดมีความคงทน แม้ในสภาพน้ำท่วมนาน มีอัตราการงอกสูง
ทำให้แพร่ระบาดทำลายพืชผลได้กว้าง นอกจากนั้น ยังทนต่อการกำจัดด้วยสารเคมีหลายชนิด
วิธีกำจัดถั่วลิสงนา
1. การไถกลบ โดยการไถกลบหน้าดิน 1 ครั้ง
ในช่วงฤดูแล้ง จากนั้น ปล่อยให้ฝนลง 2-3 ครั้ง จนเมล็ดงอก ค่อยไถกลบอีกครั้ง
2. การกำจัดด้วยแรงงาน โดยใช้จอบถากตัดลำต้น
จากถาก และถอนโคนต้น รวมถึงใช้มือถอนทั้งต้น
ก่อนกองรวบกันบนที่สูงเพื่อตากแดดให้แห้ง
3. ใช้ยากำจัดวัชพืชชนิดดูดซึมหรือแบบสัมผัส
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น