คอนสวรรค์ : สมุนไพรแก้ไอเป็นเลือด ยาระบาย แก้อาการปวดท้อง ริดสีดวงทวาร...

ลักษณะของคอนสวรรค์

ต้นคอนสวรรค์ มีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาเขตร้อน และได้กระจายพันธุ์ไปตามป่าละเมาะหรือที่รกร้างว่างเปล่า ตามไร่นา ขึ้นในที่ระดับความสูงประมาณ 1,200 เมตร จัดเป็นพรรณไม้เลื้อยล้มลุก มีอายุประมาณ 1 ปี ลำต้นเลื้อยพันกัน มีขนาดเล็กเรียวและมีผิวเกลี้ยง เมื่อออกดอกแล้วเถาจะเหี่ยวเฉาตาย ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ดและวิธีการปักชำ เจริญเติบโตได้ในดินทั่วไป แต่จะเจริญเติบโตได้ดีในดินร่วน ต้องการแสงแดดมากพอสมควร ควรให้น้ำปานกลาง ไม่น้อยหรือแฉะมากเกินไป และควรรดน้ำวันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น

ใบคอนสวรรค์ ลักษณะของใบเป็นรูปไข่หรือรูปขอบขนาน ขอบใบจักเป็นแฉกลึกแบบขนนก ข้างละประมาณ 9-19 แฉก ตรงแฉกอาจอยู่ตรงข้ามกันหรือเรียงสลับกัน ใบมีขนาดกว้างประมาณ 1-6 เซนติเมตร และยาวประมาณ 1-9 เซนติเมตร ส่วนก้านใบยาวประมาณ 8-40 มิลลิเมตร บริเวณโคนก้านมักมีหูใบปลอม

ดอกคอนสวรรค์ ออกดอกเป็นช่อตามง่ามใบ โดยจะมีดอกอยู่ประมาณ 2-6 ดอก ก้านช่อดอกยาวประมาณ 1.5-14 เซนติเมตร ส่วนก้านดอกยาวประมาณ 5-20 มิลลิเมตร เมื่อเป็นผลใหญ่ขึ้นจะเป็นรูปทรงกระบอก กลีบรองดอกมีลักษณะเป็นรูปขอบขนานหรือเป็นรูปช้อนแกมขอบขนาน ปลายใบ คู่นอกนั้นยาวได้ประมาณ 4-4.5 มิลลิเมตร ส่วนคู่ในจะยาวน้อยกว่าเล็กน้อย ผิวเกลี้ยง กลีบดอกจะเชื่อมติดกันเป็นหลอดยาว มีความยาวได้ประมาณ 2-3 เซนติเมตร ปลายแยกออกเป็นแฉกแหลม 5 แฉก กลีบดอกเป็นสีแดงเข้ม สีชมพู หรือบางทีเป็นสีขาว เกสรเพศผู้และเกสรเพศเมียจะโผล่พ้นกลีบดอก และเกสรเพศผู้จะมีขนอยู่ที่โคน ส่วนรังไข่จะมีลักษณะผิวเกลี้ยง

ผลคอนสวรรค์ ผลเมื่อแห้งและแตกได้ มีลักษณะเป็นรูปไข่ ยาวได้ประมาณ 6-8 มิลลิเมตร ภายในผลมีเมล็ดจำนวนมาก ลักษณะของเมล็ดเป็นรูปขอบขนานแกมรูปไข่ เมล็ดเป็นสีดำหรือสีน้ำตาลดำ มีความยาวประมาณ 5-6 มิลลิเมตร  

สรรพคุณของคอนสวรรค์

ทั้งต้นเป็นยาเย็น ใช้เป็นยานัตถุ์

ใช้ต้น, ใบ เป็นยาแก้ไอเป็นเลือดที่เกิดจากการไอแบบเรื้อรังนาน ๆ จนทำให้มีเลือดออก (ไม่ใช่อาการไอเป็นเลือดอันเนื่องมาจากการเป็นวัณโรค) ด้วยการใช้ใบและต้นยาวประมาณ 1 คืบมือผู้ใหญ่ นำมาต้มกับน้ำกะจำนวนตามต้องการจนเดือดประมาณ 5 นาที ใช้ดื่มขณะยังอุ่น ๆ ไปเรื่อย ๆ ต่างน้ำชาทั้งวัน ถ้าต้มดื่มทุกวันจะช่วยทำให้อาการไอเป็นเลือดแบบเรื้อรังค่อย ๆ ดีขึ้นและหายไปในที่สุด

เมล็ดใช้เป็นยาระบาย

เมล็ดใช้เป็นยาบรรเทาอาการปวดท้อง  

ใบนำมาตำทำเป็นยาพอกริดสีดวงทวารที่มีเลือดออก  

ทั้งต้นใช้เป็นยารักษาพิษงูกัด  

ใบนำมาตำพอกเป็นยารักษาฝีฝักบัว  

ใบนำมาตำพอกเป็นยารักษาสิวหัวช้าง  

ประโยชน์ของคอนสวรรค์

มักนิยมนำมาปลูกกันเป็นไม้ประดับในเขตร้อน เวลามีดอกดกและดอกบานพร้อมกันทั้งต้น สีสันของดอกจะเข้มข้นดูสวยงาม (เมื่อดอกบานจะมีรูปร่างคล้ายรูปดาว จึงเป็นที่มาของชื่อ “ดาวนายร้อย“) โดยมักนำมาปลูกตามรั้วบ้านหรือตามซุ้มต่าง ๆ สามารถเจริญเติบโตได้ดีในดินร่วน และชอบแสงแดดจัด ถ้าปลูกนอกเขตร้อนจะเจริญได้เฉพาะในช่วงฤดูร้อน และจะตายในช่วงฤดูหนาว